Pismo do Minister Edukacji Narodowej

 

 

Kraków, 5 listopada 2014 r.

 

Fundacja na Rzecz Różnorodności Polistrefa

ul. Bobrzyńskiego 39a/28

30-348 Kraków http://www.rownoscwyznania.org

 

Minister Edukacji Narodowej

Pani Joanna Kluzik-Rostkowska

 

 

 

Szanowna Pani Minister,

dziękujemy za pismo od Ministerstwa Edukacji Narodowej z 18 sierpnia br. Znalazło się w nim wiele ważnych kwestii. Ministerstwo potwierdziło wyraźnie, że oświadczenie o uczestniczeniu w lekcjach religii/etyki stanowi odrębny dokument i nie powinno być zastępowane deklaracją w karcie zgłoszenia dziecka do szkoły. Objaśniliście również Państwo, jaką procedurę należy stosować w przypadku, gdy życzenie co do uczestniczenia w lekcjach religii/etyki nie zostaje uwzględnione. Poinformowaliście Państwo, kto powinien przechowywać oświadczenia o uczestniczeniu w lekcjach religii/etyki. Z drugiej strony w piśmie zabrakło ważnych informacji, o które prosiliśmy. Nie odpowiedzieliście Państwo na pytanie, jak długo powinny być przechowywane oświadczenia złożone przez uczniów i ich rodziców. Wciąż nie zostało opublikowane zapowiadane w piśmie stanowisko Ministerstwa o przechowywaniu oświadczeń. Nie odnieśliście się Państwo również do naszej prośby co do wydania komunikatu, z którego wynikałoby, że informacje o uczestniczeniu lub nieuczestniczeniu w lekcjach religii lub etyki nie mogą być zawarte w kartach zgłoszeń do szkół i przedszkoli.

Wskazywane przez nas problemy i luki prawne mają istotny wpływ na organizację lekcji religii i etyki w Polsce. Jak sygnalizowaliśmy już wcześniej, zmiany wprowadzone ostatnio do rozporządzenia z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (dalej – rozporządzenie) są dalece niewystarczające. Należy przypomnieć, że 1 września br. zostały wprowadzone do tego rozporządzenia zaledwie dwie zmiany merytoryczne, a przed tą nowelizacją rozporządzenie nie było zmieniane aż przez 15 lat. W tym czasie narosło wiele problemów w zakresie organizacji lekcji religii i etyki, które domagają się szybkiej reakcji legislacyjnej. Na część z nich wskazywał już raport naszej Fundacji z 2012 r. pt.: „Pomiędzy tolerancją a dyskryminacją – o występowaniu i przeciwdziałaniu dyskryminacji na tle religijnym w małopolskich szkołach oraz o treściach etycznych, religijnych i antydyskryminacyjnych w systemie oświaty”, który został przekazany Ministerstwu Edukacji Narodowej. Ostatnio na potrzebę rychłych zmian w zakresie organizacji lekcji religii i etyki wskazała Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie do MEN z 22 października br.

W związku z powyższym na podstawie art. 221 kodeksu postępowania administracyjnego żądamy niezwłocznych zmian w rozporządzeniu w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach lub wydania nowego rozporządzenia, które uwzględni następujące postulaty:

1. lekcje religii/etyki jako dobrowolne powinny być umieszczane na początku lub na końcu planu zajęć na dany dzień, bezpośrednio przed lub po innych lekcjach

- o tym, jak ważny jest to postulat, niech świadczy chociażby zrealizowany przez nas spot pt. „Nie pozwól, by dzieci czuły się obco”, który jest dostępny w serwisie youtube i na stronie http://www.rownoscwyznania.org - gorąco zachęcamy do jego obejrzenia;

- takie uregulowanie rozwiązałoby wiele problemów, na które zwraca uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie do Pani z 22 października br.;

2. wskazany zostanie wyraźnie adresat oświadczenia o uczestniczeniu w lekcjach religii/etyki, a także termin, w którym oświadczenie to ma zostać złożone, aby miało moc wiążącą w najbliższym roku szkolnym (z uwagi na brak takiego terminu w rozporządzeniu szkoły wyznaczają czasem bardzo krótkie terminy na złożenie oświadczeń, np. do 2 września);

3. określona zostanie procedura postępowania na wypadek nieuwzględnienia oświadczenia o uczestniczeniu w lekcjach religii/etyki, w szczególności w sposób wyraźny zostanie przyznane w takiej sytuacji prawo złożenia skargi do właściwego kuratora oświaty;

4. określony zostanie organ odpowiedzialny za przechowywanie oświadczeń, a także czas i sposób ich przechowywania;

5. uregulowana zostanie możliwość odwołania oświadczenia, w szczególności wskazany zostanie wyraźnie wymóg formy pisemnej do odwołania lub zmiany oświadczenia, a także uregulowany zostanie wpływ odwołania lub zmiany oświadczenia na treść świadectwa szkolnego;

6. rozporządzenie odniesie się do możliwych konfliktów pomiędzy rodzicami (opiekunami prawnymi) a uczniem w kwestii składania pisemnego oświadczenia w sytuacji, gdy do złożenia takiego oświadczenia uprawnieni są zarówno rodzice (opiekunowie prawni), jak i uczeń;

7. wprowadzony zostanie zakaz dyskryminacji uczniów ze względu na religię/światopogląd, w szczególności wprowadzony zostanie wyraźny zakaz pobierania od uczniów i rodziców (opiekunów prawnych) oświadczeń o nieuczęszczaniu na lekcje religii lub etyki, a także zakaz umieszczania takich deklaracji w kartach zgłoszeń do szkół i przedszkoli; wyraźnie wprowadzone zostaną odpowiedzialność odszkodowawcza i obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w razie naruszenia powyższego zakazu;

- jest to szczególnie ważny postulat, ponieważ obecnie dzieci chronione są jedynie przed dyskryminacją ze względu na uczestniczenie lub nieuczestniczenie w przedszkolnej albo szkolnej nauce religii lub etyki (§ 1 ust. 3 rozporządzenia), natomiast nie są wystarczająco chronione przed dyskryminacją ze względu na religię/światopogląd w szerszym ujęciu i taką ochronę trzeba dopiero wywodzić z przepisów ogólnych, tj. z Konstytucji RP i ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania;

- obserwujemy częste występowanie przejawów dyskryminacji uczniów ze względu na religię/światopogląd już w statutach szkół i innych wewnętrznych aktach prawnych w szkołach publicznych, np. w programach wychowawczych;

8. określone zostanie wyraźnie, że pisemne oświadczenie o uczestniczeniu w lekcjach religii/etyki musi być odrębnym dokumentem;

9. wprowadzony zostanie wyraźny przepis o możliwości pobierania zarówno lekcji religii, jak i etyki przez każdego ucznia – taka możliwość istnieje już obecnie, ale trzeba ją wyprowadzać za pomocą skomplikowanych rozumowań prawnych czy odwołując się do orzecznictwa, a przecież rozporządzenie adresowane jest przede wszystkim do uczniów i ich rodziców i wszelkie wynikające z niego prawa powinny być wyraźnie przyznane

- brak takiego uregulowania ułatwia obecnie niektórym środowiskom przedstawianie zajęć z etyki jako alternatywy czy zagrożenia dla zajęć z religii;

10. wprowadzony zostanie obowiązek szkół informowania o możliwości uczestniczenia w lekcjach religii/etyki – obecnie szkoły nie mają takiego obowiązku, stąd uczniowie czy ich rodzice nie zawsze wiedzą o przysługujących im prawach

- na ten problem zwróciła szczególną uwagę również Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie do Pani z 22 października br.;

11. uregulowany zostanie status nauczyciela etyki – obecnie w rozporządzeniu brak jest regulacji dotyczących nauczycieli etyki, natomiast szeroko uregulowane są kompetencje nauczyciela religii (§ 5-7 rozporządzenia), co ma dla nauczycieli etyki charakter dyskryminujący, ponieważ rozporządzenie dotyczy zarówno organizowania nauki religii, jak i etyki;

12. wprowadzony zostanie zakaz łączenia funkcji nauczyciela religii i nauczyciela etyki przez tę samą osobę – z naszych obserwacji wynika, że łączenie obu tych funkcji przez tę

samą osobę krytykują zarówno przedstawiciele środowisk świeckich, jak i kościelnych;

13. wprowadzony zostanie zakaz wydawania nauczycielom poleceń służbowych, w myśl których byliby zobowiązani do opieki nad uczniami w trakcie rekolekcji wielkopostnych.

 

Liczymy, że skala i waga przedstawionych przez nas problemów i luk prawnych skłonią Panią do niezwłocznych działań legislacyjnych w powyższych obszarach. Niektóre z postulowanych zmian mogą wymagać nowelizacji ustawy o systemie oświaty i innych aktów prawnych. Z naszej strony deklarujemy chęć pomocy i współpracy przy tworzeniu nowych przepisów, również w zakresie konsultacji prawnych.

 

 

 

Z poważaniem,

 

Joanna Balsamska

Bieżące działania

przez Równość Wyznania

Strona używa plików cookies w celu zbierania danych statystycznych. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie cookie zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki